Door: Kesty van Ree

Gisteren, op 29 oktober is de wintertijd begonnen en was het de dag van de stilte. Dit is ongetwijfeld geen toeval. Is het niet zo dat we in de wintermaanden niet automatisch wat meer naar binnen gekeerd zijn en zo ook de stilte meer toelaten? Ik zie daar wel een soort van logica in. Even bijkomen van die vaak wat drukkere zomermaanden. Zeker sinds ik NAH heb, kom ik echt bij van stiltemomenten. Hoe komt dat? Natuurlijk omdat je dan geen of heel weinig prikkels tot je neemt. Maar stilte kan zoveel meer voor je doen. Ik deel met je de inzichten die ik heb opgedaan door hier veel over te lezen. Wie weet brengt het jou ook wat!

Parasympatische zenuwstelsel

In stilte slaat het parasympathische zenuwstelsel aan, dat is het systeem dat ons lichaam tot rust brengt en in de verzorgstand zet. Je immuunsysteem wordt actiever en alles wat herstel bevordert, wordt geactiveerd. Je ademhaling en hartslag komen tot rust, bloed gaat naar je organen in plaats van naar de spieren en de spijsvertering komt op gang. Als je te weinig stilte ervaart, verlopen al deze processen dus niet optimaal.

Filteren kost energie

De hoeveelheid geluid waaraan we worden blootgesteld laat ook onze psyche niet onberoerd. In ons dagelijks leven en zeker in de stad worden we gebombardeerd met geluidsprikkels, sommige relevant, maar veel ook irrelevant. Die doen allemaal een aanslag op ons brein. Terwijl ik dit schrijf, hoor ik het geluid van de koelkast en de wasmachine alleen als ik mijn aandacht erop richt. De rest van de tijd worden ze weggefilterd.

Onze hersenstam, helemaal onder in ons brein, is daar continu mee bezig. Dat filteren kost energie en na verloop van tijd raakt het systeem uitgeput. Dan worden we afgeleid, maken we fouten en raken we geïrriteerd. Zeker bij ons hersenletsel helden, raakt ons emmertje sneller vol dan bij anderen. En ook zullen het bij iedereen andere geluiden zijn die als trigger gelden en waarbij overprikkeling op de loer ligt.

Gelukkig kan ons brein ook weer herstellen van lawaai als we tijdelijk naar een omgeving gaan met alleen natuurlijke geluiden, zoals een strand of bos. De natuur is daarin echt helend. Dat ervaar ik zelf ook altijd, in de natuur ben ik eigenlijk op mijn best.

Helemaal stil hoeft ook weer niet

Wanneer we niets doen wat concentratie vraagt en er geen geluiden zijn die ons afleiden, gebeurt er iets geks: in plaats van dat ons brein in een soort stand-bymodus gaat om energie te besparen, wordt een deel juist heel actief.

Dat netwerk van hersengebieden, ze noemen dit ook wel het default mode network (ofwel dwaalmodus van je brein), wordt onderdrukt wanneer we aandachtig bezig zijn. Maar in stilte, als onze zintuigen ons even met rust laten, komt het juist tot leven. Wanneer dit default mode network actief wordt, laten we onze gedachten namelijk de vrije loop en dat maakt ons creatiever. We hebben meer ‘aha-momenten’, vinden vaker een uitweg uit een impasse en worden beter in het oplossen van lastige situaties in ons dagelijks leven.

Als je geest dwaalt, denk je bovendien vaker aan het verleden en de toekomst en kun je ervaringen soms beter in de context plaatsen, wat weer kan helpen om er betekenis aan te geven. En dat maakt je gelukkiger en gezonder. Denk bijvoorbeeld aan het oplopen van NAH. Je kunt dan balen dat je niet meer kan werken omdat je arbeidsongeschikt bent. Maar als je het in de context plaatst van dat je vroeger toen je werkte altijd aan het haasten was van en naar de kinderopvang en nooit thuis was als je kind uit school kwam. Dan zie je dat je nu WEL thuis bent en je je kind de zekerheid geeft dat je er altijd voor hem/haar bent als hij/zij uit school komt.

Stille omgeving, maar…

Een stille omgeving, waar maar kleine activiteiten plaatsvinden, zoals die van fluitende vogels, kan leiden tot stilte in je hoofd. Voor ons NAH-ers een heerlijk idee. Stilte in mijn hoofd betekent voor mij rust in mijn hoofd. In die toestand komen niet alleen de urgentste gedachten, zoals to-dolijstjes, naar boven, maar ook de belangrijke, diepere gedachten over mezelf en mijn leven. Inspiratie voor blogs komt ook vaak op die momenten bij me binnen.

Helemaal stil is niet fijn en kan zelfs voor een soort stress zorgen en angstgevoelens. Maar er zijn gelukkig ‘kleine’ geluiden. Geluiden die zeggen: het is veilig. Rustige, natuurlijke geluiden, zoals ruisende bomen, fluitende vogels, of een klaterend beekje.

Of wat dacht je van een steentjesstrand: steeds een golf (‘whoesh’) gevolgd door miljoenen steentjes die zich herschikken (‘krikketikketikketik’)? Zoek maar eens op YouTube naar ‘waves on pebble beach’.

Ook sociale geluiden kunnen geruststellen, zoals tevreden pratende mensen of tinkelend bestek op een zwoele zomeravond. Of misschien vind je het geluid van je partner die een boek leest wel heel prettig: een signaal dat die zich veilig voelt, waardoor jij je zelf ook veiliger voelt.

Om deze redenen is stilte zo goed voor je brein!

Hieronder vind je 4 redenen waarom stilte zo goed is voor je brein – en hoe tijd voor stilte maken je minder gestrest, beter gefocust en creatiever laat voelen. Niet zelf bedacht, maar echt wetenschappelijk onderbouwd :-).
 

  1. Stilte vermindert stress en spanningen
    Het blijkt dat geluidsvervuiling leidt tot een hoge bloeddruk, hartaanvallen en een verminderd gehoor en verminderde algehele gezondheid. Volgens onderzoek zorgen harde geluiden ervoor dat het stresshormoon cortisol vrijkomt. En zoals te veel geluid, stress en spanning kan veroorzaken heeft de wetenschap ook ontdekt dat stilte het tegenovergestelde effect heeft. Stilte kalmeert juist het brein en het lichaam. Een onderzoek uit 2006, suggereert dat 2 minuten stilte meer ontspannen is dan 2 minuten luisteren naar ontspannende muziek. En dit is dan nog bij ‘gezonde’ mensen. Kun je nagaan wat voor een effect het heeft op mensen zoals wij, met NAH. Waarvan het brein vele malen sneller overprikkeld is. En het belang van stilte dus ook vele malen groter is.
  2. Stilte vult onze mentale reserves aan
    In ons dagelijks leven krijgen we van alle kanten input. Wanneer we eindelijk rust en stilte hebben, kan ons brein bijkomen en zichzelf weer opladen. De constante prikkelingen van ons leven, plegen een behoorlijke aanslag op ons brein. Hierdoor kunnen we onze aandacht er minder goed bijhouden en raken we snel afgeleid, vinden we het moeilijk om problemen op te lossen of met nieuwe ideeën te komen. Maar je brein kan zich dus herstellen als het in een omgeving is waar het minder prikkels krijgt dan normaal. Als het stil is -bijvoorbeeld als je een boswandeling maakt – kan je brein weer opladen en alles in alle rust verwerken.
  3. Als het stil is zetten we ons brein onbewust op de ‘standaard modus’
    De standaard modus van ons brein wordt geactiveerd als we bv dagdromen, mediteren, fantaseren of onze gedachtes gewoon laten dwalen. Als ons brein op deze modus staat dan kunnen we eindelijk een connectie maken met onze gedachtes, herinneringen en ideeën. Hierdoor kunnen we onze ervaringen beter verwerken, zijn we empathischer, creatiever en kunnen we beter aan zelfreflectie doen. Om in de standaard modus te komen moeten we eerst loskomen van afleidingen en stilte is een manier om hier te komen.
     
  4. Stilte zorgt voor vernieuwing van de hersencellen
    In 2013 werd op muizen getest wat het effect was van omgevingsgeluid, ruis, onverwachte geluiden en stilte op hun brein. Hierbij kwamen ze erachter dat 2 uur stilte ervoor zorgde dat hersencellen werden vernieuwd in de hippocampus (het gedeelte van de hersenen wat geassocieerd wordt met leren, geheugen en emotie). Hoewel voorbarig, wordt gesuggereerd dat stilte therapeutisch kan werken bij aandoeningen als depressie en Alzheimer.

Ik zal niet zeggen dat stilte zorgt dat je nieuwe hersencellen krijgt als je NAH hebt, dat gaat me echt te ver. Bovendien ben ik geen neuroloog ofzo. Ik weet alleen wel uit ervaring dat stilte me goed doet. En als je bovenstaande info op een rijtje ziet staan, zie je ook dat het gezondheidsvoordelen heeft. Ik ben heel benieuwd hoe jullie dit ervaren?

Vind jij het moeilijk om stil te zijn? Knap jij er ook zo van op?