Door: Kesty van Ree.
Wanneer je leeft met niet aangeboren hersenletsel (NAH), verandert er vaak veel in hoe je informatie verwerkt, hoe snel je moe wordt, hoe je emoties ervaart en wat je aankunt. Waarschijnlijk herken je dit wel. Misschien heb jij van een van deze dingen last, misschien van allemaal. Voor jezelf is dat soms al moeilijk om te begrijpen, laat staan voor de mensen om je heen.
Leg het uit
Een persoonlijke handleiding kan helpen. Het is een eenvoudige, duidelijke uitleg over wie jij nu bent (met NAH). Wat jouw brein nodig heeft en hoe anderen jou het beste kunnen ondersteunen. Het vermindert misverstanden, geeft rust en zorgt voor meer begrip. Afgelopen woensdag deelden we al een mini-handleiding met je op Instagram, met simpele voorbeeldzinnen, do’s & don’ts en tips om je grenzen mee aan te geven. Dit kun je (mede) gebruiken om jouw eigen handleiding, op jouw manier te gaan samenstellen.
In deze blog lees je uitgebreider, maar wel stap voor stap hoe je zo’n handleiding schrijft, op jouw tempo en op een manier die past bij jouw belastbaarheid.
Wat is een persoonlijke handleiding?
Een persoonlijke handleiding is een kort document waarin je in eenvoudige woorden uitlegt:
* Hoe jouw brein nu werkt
* Wat je wel en niet aankunt
* Waar je gevoelig voor bent
* Wat anderen kunnen doen om jou te helpen
* Wat jij zelf prettig vindt in contact en communicatie
Het is géén lange tekst. Het mag kort, overzichtelijk en in je eigen stijl.
Waarom helpt een persoonlijke handleiding bij NAH?
Mensen om je heen, zien vaak niet aan de buitenkant wat er in jou gebeurt. Een handleiding voorkomt dat jij steeds opnieuw alles moet uitleggen en geeft anderen houvast. Het helpt grenzen aan te geven zonder uitlegstress. Het schept dus duidelijkheid en voorkomt overprikkeling van de uitlegstress.
Het maakt jouw wereld rustiger én veiliger.
Stap 1: Begin met één rustige vraag
Om te voorkomen dat je wordt overspoeld, start met één van deze zachte vragen:
- Wat moeten mensen weten om mij beter te begrijpen?
- Wat kost mij energie?
- Wat helpt mij juist?
- Hoe werkt mijn brein nu?
Schrijf kort op wat als eerste in je opkomt. Dat is genoeg.
Stap 2: Bouw je handleiding op in kleine onderdelen
Gebruik bijvoorbeeld deze heldere structuur (en kies alleen de onderdelen die jij wilt):
1. Over mij (kort en rustig)
Een paar zinnen over hoe jij nu functioneert.
Bijvoorbeeld:
- Ik verwerk informatie trager
- Ik raak sneller overprikkeld
- Ik heb meer rust nodig tussen activiteiten
2. Wat mij helpt
Maak een simpel lijstje.
Bijvoorbeeld:
- Rustige communicatie
- Eén vraag tegelijk
- Duidelijke afspraken
- Tijd om na te denken voordat ik antwoord
3. Wat mij energie kost
Dit helpt anderen om rekening te houden met jouw grenzen.
Voorbeelden:
- Drukke ruimtes
- Lang praten
- Hard geluid
- Met meerdere mensen tegelijk praten
- Onverwachte veranderingen
4. Hoe ik het liefst communiceer
Bijvoorbeeld:
- Kort en duidelijk
- Geen lange verhalen of uitleg
- Fijn als iemand samenvat
- Even appen in plaats van bellen
5. Hoe je mij kunt ondersteunen
Concrete handvatten, zoals:
- Herinner me aan pauzes
- Help me overzicht te houden als ik vastloop
- Vraag voordat je iets van me verwacht
6. Wat ik zelf belangrijk vind om te zeggen
Dit is jouw plek om persoonlijke wensen of grenzen te benoemen.
Bijvoorbeeld:
- Ik doe mijn best
- Als iets niet lukt, komt dat door mijn belastbaarheid, niet door onwil.
- Ik heb dagen waarop het beter gaat en dagen waarop het minder goed gaat.
Stap 3: Houd het kort en prikkelarm
Tips om het overzichtelijk te houden:
- Gebruik bulletpoints
- Houd zinnen kort
- Gebruik rustige taal
- Schrijf in kleine stukjes (mag verspreid over meerdere dagen)
- Voel je niet verplicht om alles te vullen
Je handleiding hoeft niet perfect te zijn. Het is een hulpmiddel, geen examen.
Stap 4: Deel je handleiding op jouw manier
Je kunt je handleiding:
- printen en aan je naasten geven
- appen als foto of pdf
- bespreken met je partner, kinderen, mantelzorger of werkgever
- gebruiken in gesprekken bij revalidatie of therapie
Je bepaalt zélf wie hem krijgt.
Esmé Hilbrink deelde eerder al op het Platform dat zij een NAH poster had gemaakt voor haar vrienden en familie. Dat is natuurlijk ook en heel goed idee en een vorm van handleiding. Je leest alles over de NAH poster in haar blog.
Voor jezelf en je omgeving
Een persoonlijke handleiding schrijf je voor jezelf én voor je omgeving. Het is een manier om jouw grenzen en behoeften duidelijk te maken, zonder telkens opnieuw te hoeven uitleggen. Het zorgt voor rust, duidelijkheid en meer begrip.
En uiteindelijk is dat hetgeen waar jij als hersenletselheld het meest bij bent gebaat.
PLATFORM NAH 