Geschreven door: Dr. AWJ Omtzigt, gynaecoloog en integraal arts Vrouw&klinieken.

De hormonale cyclus van vrouwen is complex. Daarbij komen dan ook nog de hormoonaanpassingen in de puberteit, bij zwangerschappen, bij anticonceptie en in de overgang. De aansturing van onze hormoonhuishouding komt vanuit ons brein. Ons brein regelt nog veel meer, zoals stresssystemen, de schildklier, de energiehuishouding, het immuunsysteem, etc. 

Hormonale veerkracht

De vrouwelijke hormonen beïnvloeden ook nog eens de gevoeligheid voor bepaalde feel-good breinstofjes en dus hoe wij ons voelen. Vrouwen hebben hormonale veerkracht nodig om goed te kunnen leven met de hormonale cyclus. Hormonale veerkracht betekent dat je lichaam zich goed kan aanpassen aan veranderingen in de hormoonbalans.

De overgang is een bijzondere periode van 6 tot 10 jaar waarin de cyclus langzaam stopt. Juist in deze periode hebben vrouwen nog meer hormonale veerkracht nodig. Als die veerkracht er niet meer is of als die uit balans is, dan is de hormonale verandering tijdens de overgang een extra stressprikkel voor het regelbrein. Het niet meer hebben van die veerkracht kan het geval zijn als je NAH hebt. De regelsystemen staan niet meer goed afgesteld en vragen om eerst te worden bijgesteld.

Samenvattend; Het is dus mogelijk dat door de veranderingen in je hormonen jouw NAH klachten kunnen toenemen.

Neurotransmitters

Wanneer je NAH hebt, zijn je zenuwen in het brein sterk overprikkeld. Dit komt onder andere door het stofje glutamaat. Dit is de belangrijkste stimulerende neurotransmitter in het centrale zenuwstelsel. Glutamaat is betrokken bij onze cognitie, ons geheugen en bij het leren. Ons brein probeert de onrust in ons systeem, die is ontstaan door de NAH, te remmen met een ander breinstofje, GABA. GABA werkt door die activiteit in de hersenen te verminderen, wat zorgt voor een kalmerend effect.

Maar er is heel veel GABA nodig om de glutamaat als het ware uit te blussen. Het GABA-systeem is acuut overbelast en leeg getrokken. Hierna kan het brein in de stressstand blijven staan en snel overprikkeld voelen. Vrouwen hebben dan nóg minder hormonale veerkracht. Soms komt dat GABA-systeem niet meer terug op het juiste punt, ondanks dat je yoga beoefent, ademhalingsoefeningen doet, wandelt, mediteert en oefeningen doet voor stressreductie.  

Overgangsklachten en NAH

Als het brein letterlijk te veel “aan” staat, dan kunnen vrouwen energiegebrek ervaren, vermoeidheid, slechte slaap, hoge spierspanning in de ogen, rug en de bekkenbodem,  verminderde slaapkwaliteit, stemmingsklachten, licht- en geluidovergevoeligheid, gewichtstoename en nog meer andere klachten.  

Het maakt wel verschil of de hersenschade komt door een functionele verstoring, die op te lossen is, of dat er daadwerkelijk een litteken zit door een operatie, herseninfarct of bloeding. 

Vrouwen met NAH zijn minder hormonaal flexibel. Zij ervaren veel meer premenstruele klachten, soms wel meer dan 2 weken van de maand. We noemen dit PMS of een ernstige vorm, PMDD. Ook de hormoonveranderingen in de overgang kunnen het regelbrein extra overprikkelen. Terwijl die al overprikkeld is.

Hormoontherapie

Hormoontherapie voor de overgang helpt een periode om de hormoonschommelingen te verminderen, maar er is vaak meer nodig om weer hormonale veerkracht te krijgen.

Het via de huid toedienen van bio-identieke hormonen met oestrogenen, hebben een zeer laag risico en kunnen veilig een aantal jaren gebruikt worden. Er zijn soms wel situaties dat vrouwen geen hormonen mogen gebruiken. Het meest belangrijk is om eerst rust in het brein te krijgen door functioneel herstel. Daar zijn diverse methoden voor. 

Wil je kijken wat hormoontherapie eventueel voor jou en je overgangsklachten kan betekenen? Vraag dan of je neuroloog contact op kan nemen met een gynaecoloog om te kijken wat in jouw geval eventueel toch mogelijk is. Er is meer mogelijk dan neurologen vaak denken.

Zelfzorg helpt!

Wat kun je zelf doen om beter door de overgang te komen?

  • Zorg voor regelmaat in je dag.
  • Vaste slaaptijden met beperking van schermtijd.
  • Ga regelmatig naar buiten.
  • Voldoende beweging maar voorkom overtraining. In de praktijk zien wij veel vrouwen die overtraind zijn en dezelfde klachten ervaren.
  • Leer positief te denken.
  • Zorg voor gezonde positieve relaties.
  • Vermijd alcohol en roken.
  • Eet gezonde volwaardige maaltijden en geen snacks of ongezonde tussendoortjes.

Als je er toch niet goed uitkomt, zijn er overgangsconsulenten die je kunnen ondersteunen bij het vinden van een gezonde leefstijl. 

Laat het een geruststelling zijn dat een vrouw prima met lage hormonen na de overgang kan leven, want meisjes van 9 jaar hebben net zulke lage hormonen.