Gelukkiger door te leven vanuit persoonlijke waarden?

Door: Kesty van Ree.

Als je gaat nadenken over het vergroten van je geluksgevoel, is het handig om te starten met te bepalen wat voor jou geluk is? Niet hoe je dat vroeger, voor je NAH kreeg, zag. Maar nu. Hoe zou jij nu geluk definiëren? Wat is voor jou nu belangrijk en waar haal jij je geluk uit? 

Om dat te bepalen, zou je eens kunnen gaan nadenken over jouw persoonlijke waarden. In deze blog leg ik je uit wat dat zijn en hoe jij tot die van jou zou kunnen komen. 

Persoonlijke waarden

Kort gezegd: Persoonlijke waarden zijn ‘elementen’ die waarde geven aan jouw leven. Iets dat je na kunt streven en waar je je geluksgevoel uit kunt halen, omdat het voor jou belangrijk is. Waarom zijn persoonlijke waarden nou zo waardevol, zeker als je chronisch ziek bent of hersenletsel hebt? Je hele leven is naar alle waarschijnlijkheid compleet veranderd toen je niet aangeboren hersenletsel op liep. Misschien werkte je eerst en is dat weggevallen. Voor veel mensen bepaalt werk een deel van zijn/haar identiteit. Je haalde er (vaak en hopelijk) voldoening uit. Met het wegvallen van dat deel van je leven, valt er ook een stukje voldoening en wellicht geluk weg. En dat geldt niet alleen voor het wegvallen van werk, maar uiteraard ook voor wegvallen van gezondheid of andere dingen die je eerst wel kon en nu wellicht niet meer. 

Als je weet wat jouw persoonlijke waarden zijn in ‘dit leven’ kun je hier weer een belangrijke vorm van geluk uit halen door te streven en leven volgens jouw persoonlijke waarden. Daar prioriteit aan te geven. 

Activiteiten gekoppeld aan deze waarden geven vaak energie, het voelt goed en kan je zelfs ook een gelukkiger gevoel geven. 

Voorbeelden van persoonlijke waarden

Wat zijn nou belangrijke waarden in het leven? Je kunt hierbij denken aan:

• Vrijheid
• Liefde
• Vriendschap
• Spiritualiteit
• Creativiteit
• Zelfzorg
• Respect
• Dankbaarheid
• Groei 
• Zingeving

Wat is het verschil tussen doelen en waarden?

Je zou kunnen denken dat persoonlijke doelen en persoonlijke waarden hetzelfde zijn. Dat is echter niet zo. Doelen gebruiken we veel vaker. We streven naar een bepaald resultaat. We willen een bepaald doel behalen. Een doel is een eindpunt. Doel behaald. Klaar. (Nieuw doel meestal). Aan persoonlijke waarden zit geen eindpunt. Een persoonlijke waarde geeft richting in je leven. Je persoonlijke waarden zijn leidend bij het maken van keuzes, je kunt er prio aangeven, omdat ze voor jou heel belangrijk zijn en zin geven aan jouw leven. Maar een persoonlijke waarde is nooit behaald (zoals een doel). Jouw verzameling waarden kan wel wisselen in de loop van je leven. Andere dingen worden belangrijk door wat je meemaakt, misschien ook door je leeftijd. Maar het wisselt niet omdat een persoonlijke waarde behaald is. Een doel kun je dus behalen. Een waarde geeft enkel richting. Dat is het grote verschil.

Kun jij voor jezelf bepalen welke 3 persoonlijke waarden het belangrijkste zijn?

Door het (ineens) hebben van hersenletsel en het op zijn kop staan van je leven, kan het moeilijk zijn dit te accepteren. Moeilijk te accepteren dat je leven echt anders is. Die acceptatie heeft tijd nodig en dat is weer een heel ander verhaal, daar gaat deze blog niet over. Maar door deze moeilijke acceptatiefase, kun je de neiging hebben terug te blijven kijken naar je leven zonder hersenletsel. Doelen die je niet meer kunt behalen gaan overboord. Dat doet pijn. Zeker met doelen waar je al langer aan werkte. Misschien ben je meteen op zoek gegaan naar nieuwe doelen om de ontstane leegte op te vullen. Maar het kan ook goed zijn dat je niet weet waar je het zoeken moet in je zoektocht. Veel dingen kunnen niet meer of zijn niet meer leuk op de manier waarop het wel kan.

Goed nieuws: je persoonlijke waarden hoef je nooit overboord te gooien. Ook niet als je ‘ineens’ leeft met hersenletsel! Ja, misschien is het moeilijker bepaalde doelen te halen, maar je persoonlijke waarden kun je opnieuw invullen! Naar de situatie die er dan is. Dat is dus een belangrijk verschil met doelen. 

Wat belangrijk is, is dat je weet wat je persoonlijke waarden zijn. En je moet je er bewust van zijn dat de invulling die jij er altijd voor had, weggevallen is, maar dat je ze opnieuw in kunt vullen. Altijd.

Voorbeeld van Kesty van Ree

Kesty is oprichter van Platform NAH en leeft sinds 2015 met de onzichtbare gevolgen van niet aangeboren hersenletsel, als gevolg van een herseninfarct. 

“Op het moment dat ik een herseninfarct kreeg, was ik 41 jaar en moeder van een jonge dochter van 3. Ik werkte fulltime als projectmanager marketing & communicatie bij een grote verzekeraar. Een hele hectische en drukke baan waar ik mij als een vis in het water voelde. Tijdens mijn revalidatie werd er gezegd dat ze wel verwachtten dat ik terug kon naar mijn werk, terug naar dat niveau, cognitief gezien. Heel lang heb ik dan ook gedacht dat ik na een paar weken (of maanden misschien) weer back in the field zou zijn. Ik heb een re-integratie traject gedaan door het doen van vrijwilligerswerk bij Dream4kids in mijn eigen vakgebied. Dat gaf me energie, maar meer dan 10 uur per week redde ik niet. Lang verhaal kort: ik werd afgekeurd. 

Onderdeel van mijn werk was het starten van nieuwe dingen. Creatieve dingen ook vaak. En als ik terugkijk op mijn hele loopbaan maar ook privé is dat ook hetgeen wat ik het allerleukste vind om te doen, maar ook energie uit haal en blij van word. Dus ik ben gaan kijken hoe ik met die persoonlijke waarde (persoonlijke groei /zingeving/creativiteit/vrijheid) mijn leven met NAH vorm kon gaan geven. Ik had sterk de behoefte iets te doen voor lotgenoten. Dat in combi met persoonlijke waarden als creativiteit en nieuwe dingen starten, heeft ertoe geleid dat ik onder andere een Facebook community ben gestart voor moeders met NAH, jarenlang een blog heb gehad (Love your life), geschreven heb voor de Hersenstichting en Verdermethersenletsel en uiteindelijk Platform NAH heb opgericht. Ik kan hier heel erg goed mijn creatieve schrijfbrein in kwijt, doe iets voor lotgenoten (zingeving), nieuwe dingen opstarten, samenwerken met mijn team, op momenten dat ik me goed voel en energie heb (vrijheid).

Geef je leven vanuit je persoonlijke waarden opnieuw vorm

Kortom, je persoonlijke waarden hoeven niet te veranderen door het krijgen van hersenletsel. Maar in veel gevallen kun je andere activiteiten kiezen op basis van je persoonlijke waarden, die passen bij de mogelijkheden die je nu nog wel hebt!

• Jouw persoonlijke waarden kunnen richting geven in jouw leven met NAH.
• Een kompas waar je steeds even op mag kijken.

Zijn er dingen die jij overboord gegooid hebt, sinds je hersenletsel hebt opgelopen? En zijn daar dingen voor teruggekomen?

Aan de slag!

Ook jij kunt dus vanuit je persoonlijke waarden je leven weer gaan vormgeven. Maar hoe doe je dat? Er zijn veel oefeningen die je hiervoor kunt doen, maar ik deel er twee in deze blog (naar inspiratie van Yvonne Lankhaar).

Oefening 1: Concreet aan de slag met jouw persoonlijke waarden

Pak een vel papier en schrijf de volgende algemene persoonlijke waarden op: 

• Vrijheid
• Liefde
• Vriendschap
• Spiritualiteit
• Creativiteit
• Zelfzorg
• Respect
• Dankbaarheid
• Groei 
• Persoonlijke ontwikkeling
• Sociale contacten/Verbinding
• Zingeving

Je mag hier waarden aan toevoegen.

– Schrijf bij iedere waarde twee cijfers. Eén cijfer staat voor hoe belangrijk de waarden voor je is en het andere cijfer voor hoeveel tijd en aandacht je eraan besteed hebt de afgelopen maanden.
– Daarna maak je de balans op, heb jij voldoende tijd besteed aan de waarden die jij belangrijk vindt?

Oefening 2: Stap vooruit in de tijd…

De tweede oefening vindt niet iedereen even fijn, maar is wel een mooie uitdaging. We gaan de tijd doorspoelen naar het einde van je leven. Je bent net overleden. Het behoeft wat uitleg. Het enige wat overblijft als mensen overlijden, is herinneringen aan waar ze voor stonden en hoe ze dat tot uiting brachten. Niet hoeveel geld ze hadden of hoever diegene over haar grenzen is gegaan om werk vol te houden.

Maar is dat wat je wil? Deze opdracht helpt je om het pad dat je nog voor je hebt duidelijker vorm te geven. Om te ontdekken wat werkelijk belangrijk is voor jou:

• Ga er eens rustig voor zitten en stel je dan eens voor dat je overleden bent of als je dat prettiger vindt als je aan het einde van je leven aangekomen bent.
• Kijk dan terug op je leven.
• Waar ben je trots op? Wat zijn je belangrijkste waarden en heb je daar voldoende aandacht aan besteed? Wat wil je dat anderen mensen herinneren? Waar stond je echt voor?

Voeg samen wat je uit deze opdrachten haalt. Pak er één persoonlijke waarde uit en ga kijken hoe je daar meer aandacht aan kan besteden. Welke acties of activiteiten passen daarbij?

Te moeilijk?

Soms zeggen mensen dat zoiets makkelijk praten is en het hen niet lukt. Want aan iedere keuze zitten consequenties en daar hebben ze dan de energie niet voor. En natuurlijk snap ik dat. Leven met niet aangeboren hersenletsel is topsport, elke dag weer. Het blijft altijd hard werken om ook voor jezelf te kiezen. Maar het is het zo waard! Je leven kan nog steeds zo waardevol zijn, ook met hersenletsel. Het is alleen belangrijk dat jij er weer achter komt wat jouw leven waardevol maakt. En door te gaan nadenken over jouw persoonlijke waarden, datgeen wat voor jou belangrijk is en daar prio aan te gaan geven, kun je misschien net weer wat gelukkiger gaan voelen.

De moeite waard om te gaan proberen niet waar?

Bron: naar inspiratie van Yvonne Lankhaar.