Stilte: meer dan alleen geen geluid

Zondag 25 oktober 2026 is de Dag van de Stilte. Een dag waarop in Nederland aandacht wordt gevraagd voor de waarde en werking van stilte. Dit gebeurt al sinds 2010/2011, ieder jaar op de laatste zondag van oktober. Dat is ook de dag waarop de klok een uur teruggaat naar de wintertijd. Een uur extra dus – een mooie symboliek voor een moment van rust en stilte.

Het thema van 2026 is ‘Stilte in dorpen en steden’. Want stilte lijkt misschien iets wat je alleen in een natuurgebied vindt, maar ook in een dorp of stad zijn rustige plekken te vinden. Een park, een rustig pleintje, een binnentuin, een plek aan het water of gewoon je eigen huis op een rustig moment.

Stilte is niet hetzelfde als niets horen

Bij stilte denken we misschien aan een omgeving waarin helemaal geen geluid is. Maar echte stilte bestaat bijna nergens. Ook in een stil bos hoor je vogels, bladeren, wind of je eigen voetstappen.

Stilte gaat daarom niet alleen over het ontbreken van geluid. Het gaat ook over minder prikkels, vertragen en ruimte krijgen om even niets te hoeven.

En juist voor mensen met hersenletsel kan dat waardevol zijn.

Na hersenletsel kan het verwerken van prikkels meer moeite kosten. Geluiden, gesprekken, licht, beweging en andere indrukken kunnen sneller te veel worden. Soms merk je pas achteraf hoeveel prikkels je hebt gehad. Een drukke omgeving kan daardoor behoorlijk vermoeiend zijn, ook als je aan de buitenkant niets bijzonders laat zien.

Stilte kan dan helpen om even op adem te komen.

Stilte als pauzeknop

We leven in een maatschappij waarin er bijna altijd wel iets gebeurt. Je telefoon geeft meldingen, de televisie staat aan, er zijn berichten op WhatsApp, sociale media vragen aandacht en afspraken volgen elkaar soms op.

Ook als je niet actief met iets bezig bent, krijgt je brein voortdurend informatie te verwerken.

Voor iemand met hersenletsel kan het daarom extra belangrijk zijn om bewust prikkelarme momenten in te bouwen.

Dat hoeft geen uur stilzitten op een meditatiekussen te zijn. Stilte kan er voor iedereen anders uitzien.

Misschien is het:

• een wandeling maken zonder muziek of podcast;
• tien minuten met je telefoon op stil zitten;
• de televisie uitlaten tijdens het eten;
• een rustige plek in de natuur opzoeken;
• even alleen een kop koffie drinken;
• met een koptelefoon of oordopjes een prikkelarme omgeving creëren;
• een drukke ruimte verlaten voordat het te veel wordt;
• na een afspraak bewust tijd voor jezelf plannen;
• ’s avonds wat eerder alle schermen uitzetten.

Kleine momenten van stilte kunnen soms al een groot verschil maken.

Je hoeft niet te wachten tot je overprikkeld bent

Een belangrijke tip is om stilte niet alleen te gebruiken als je al helemaal vol zit.

Zie het als een soort onderhoud voor je brein.

Net zoals je een telefoon oplaadt voordat de batterij helemaal leeg is, kun je ook gedurende de dag momenten van rust nemen voordat je over je grenzen gaat.

Dat kan bijvoorbeeld door na een activiteit niet meteen door te gaan naar de volgende afspraak. Plan een halfuurtje rust. Of kies ervoor om boodschappen op een rustig tijdstip te doen. Misschien werkt een wandeling beter dan op de bank zitten, of juist andersom.

Er is geen juiste manier.

Zoek jouw stille plek

Het thema van deze Dag van de Stilte nodigt uit om eens te kijken naar je eigen omgeving.

Waar is jouw stille plek?

Misschien ken je een rustig bankje in het bos. Een park waar bijna niemand komt. Een kerk die overdag open is. Een tuin. Een balkon. Of misschien is jouw slaapkamer wel de plek waar je het beste tot rust komt.

Je kunt het ook klein houden. Zet bijvoorbeeld tien minuten een timer, leg je telefoon weg en luister bewust naar wat je hoort.

Misschien ontdek je dat je omgeving helemaal niet stil is. Dat is ook prima. Het gaat niet om absolute stilte, maar om bewust ervaren wat er om je heen én in jezelf gebeurt.

Stilte is voor iedereen anders

Voor de één is stilte heerlijk. Voor de ander kan het juist onrustig voelen. Sommige mensen vinden het prettig om alleen te zijn, terwijl een rustig gesprek met iemand anders juist ontspanning geeft.

Ook met hersenletsel is er geen standaardrecept.

De kunst is om te ontdekken:

Waar word ik rustig van?
Wanneer raakt mijn hoofd minder vol?
Welke geluiden geven mij energie en welke kosten mij energie?
En hoeveel stilte heb ik nodig om daarna weer verder te kunnen?

Op de Dag van de Stilte hoef je dus niet de hele dag stil te zijn.

Misschien is één bewust stil moment al genoeg.

Want stilte betekent niet dat er niets gebeurt.

Soms gebeurt er juist heel veel wanneer het even stil wordt.